Konjonktiva, göz kapaklarının iç yüzünü ve göz küresinin ön kısmını örten, göz kapaklarını göz küresine bağlayan ince bir zardır. Bu zarın enfeksiyon, alerji gibi nedenlerle iltihaplanmasına konjonktivit denir. Gözdeki kızarıklığın en önemli nedenlerinden biri konjonktivittir.
Konjonktiva, göz kapaklarının kenarında deriyle birleşir. Buradan başlayarak üst kapakta yukarıya, alt kapakta aşağıya doğru uzanır ve kapakların iç yüzünü örter. Gözün beyaz görünen tabakasına sklera denir; konjonktiva skleranın üzerini de ince bir zar halinde kaplar.
Konjonktivit neden olur?
Konjonktivit genellikle bakteri ve virüs gibi mikroplar, alerji ya da hava kirliliği ve sigara dumanı gibi çevresel etkenler nedeniyle ortaya çıkar. Konjonktiva ince bir tabaka olduğu için bu etkenlerin her biri kızarıklığa yol açabilir.
Enfeksiyona bağlı konjonktivitte gözler kızarır; ani (akut) enfeksiyonlarda çapaklı akıntı da olabilir. Bu durumda hastalığın ilerlemesini önlemek ve tedaviye başlamak için bir göz hastalıkları uzmanına muayene olmak gerekir.
Virüslerin yol açtığı konjonktivitlerin bir kısmı yalnızca gözde belirti verirken, bir kısmı boğaz ve burunda da belirtilere neden olur. Viral konjonktivitte sulu akıntı daha sık görülür. Bakteri ve virüslerin yol açtığı konjonktivitler, kişisel eşyalar yoluyla başkalarına bulaşabilir.
Alerjik konjonktivitte (örneğin saman nezlesinde) gözde yaşarma ve kızarıklığın yanı sıra kaşıntı da olur.
Göz kendini nasıl korur?
Konjonktiva, konumu nedeniyle pek çok çevresel etkenle karşı karşıya kalır. Vücudumuzun çeşitli savunma mekanizmaları konjonktivayı ve göz yüzeyini korur:
- Gözyaşı tabakasındaki sulu (aköz) bölüm, gözdeki enfeksiyonu seyreltir.
- Gözyaşı kanallarının pompa hareketi sayesinde gözyaşı sürekli kanallara doğru akar ve göz yüzeyi mekanik olarak temizlenir.
- Gözyaşındaki lizozim ve antikorlar (IgA ve IgG) mikroplara karşı temizleme sağlar.
Konjonktivitin belirtileri
- Gözde yabancı cisim varmış hissi
- Gözde tahriş ve yanma hissi
- Göz çevresinde dolgunluk hissi
- Kaşıntı ve ışığa hassasiyet (fotofobi)
- Enfeksiyona bağlı konjonktivitte sulu ya da çapaklı akıntı
Konjonktivit türleri nasıl ayırt edilir?
- Kaşıntı: Viral, bakteriyel ve klamidyal enfeksiyonlarda çok azdır; alerjik konjonktivitte ise şiddetlidir.
- Göz yaşarması: Viral konjonktivitte daha sık, bakteriyel ve alerjik konjonktivitte orta düzeydedir.
- Boğaz ağrısı ve ateş: Viral ve bakteriyel konjonktivitte bazen görülür, alerjik konjonktivitte görülmez.
- Çapaklı akıntı: Bakteriyel konjonktivitte daha sık görülür.
Konjonktivit nasıl tedavi edilir?
Tedaviyi, konjonktivite neyin yol açtığına göre göz hekimi planlar. Bakteriyel konjonktivitte çoğunlukla göze damlatılan (topikal) antibiyotikli damlalar tercih edilir. İlerlemiş bakteriyel konjonktivitte hekim, ağızdan ya da iğneyle (sistemik) antibiyotik de verebilir.
Alerjik konjonktivitte ise genellikle antihistaminik ya da kortikosteroid içeren göz damlaları kullanılır.