Katarakt, gözün doğal merceğinin (lens) saydamlığını yitirmesidir. Her yaşta görülebilir, ama en sık 55 yaşından sonra, yaşa bağlı katarakt olarak karşımıza çıkar.
Katarakt ilaçla tedavi edilemez; tedavisi ameliyattır. Bugün en sık kullanılan ameliyat yöntemi fakoemülsifikasyondur.
Kataraktın belirtileri
- Bulanık ya da puslu görme
- Kirli bir camın arkasından bakıyormuş gibi hissetme
- Gözlük kullanma ihtiyacının ortaya çıkması
- Önceden yakını göremeyen kişinin gözlüğe ihtiyaç duymadan yakını görebilir hale gelmesi (halk arasında “ikinci bahar”)
- Işığa karşı hassasiyet
Ayrıca bazı katarakt türleri göz tansiyonunu yükselterek glokoma yol açabilir.
Katarakt ameliyatı nasıl yapılır?
Fakoemülsifikasyon, gelişmiş ülkelerde en sık kullanılan katarakt ameliyatı yöntemidir. Bulanıklaşmış ve sertleşmiş mercek ultrason dalgalarıyla parçalanır ve sıvı yardımıyla gözden alınır. Yerine yapay bir göz içi mercek (lens) yerleştirilir.
Ameliyatta korneaya bıçakla yaklaşık 2,5 mm’lik bir kesi yapılır ve göze dikiş atılmaz. Bu yüzden halk arasında “iğnesiz, dikişsiz” ameliyat olarak da bilinir. Katarakt ameliyatı, günümüzde en sık yapılan ameliyatlardan biridir. Yöntemin başarısında cerrahın bu teknikteki deneyimi önemli rol oynar.
Hangi mercek seçilmeli?
Katarakt ameliyatında üzerinde iyi düşünülmesi gereken konulardan biri, çıkarılan doğal merceğin yerine takılacak yapay merceğin seçimidir. Temel amaç hastanın sağlığına kavuşmasıdır; ama mercek, kişinin iş ve sosyal hayatına, günlük alışkanlıklarına ve hobilerine göre de belirlenmelidir.
Mercekler odak sayısına göre şöyle ayrılır:
- Monofokal (tek odaklı) mercek: Yalnızca uzağı görmeyi sağlar.
- Bifokal (iki odaklı) mercek: Uzağı ve yakını görmeyi sağlar.
- Trifokal (üç odaklı) mercek: Uzak, orta ve yakın mesafeyi görmeyi sağlar.
Çok odaklı (bifokal, trifokal, multifokal) merceklerle birçok hastada hem uzak hem yakın gözlüksüz görülebilir.
Merceğin bazı özellikleri günlük hayatı da kolaylaştırabilir:
- Gece görüş kalitesini artıran mercekler, özellikle geceleri sık araç kullananlarda tercih edilir.
- Günün çoğunu dışarıda, güneş altında geçirenlere UV (ultraviyole) filtreli mercekler özellikle önerilir.
- Ofiste, yapay ışık altında ve bilgisayar başında çok vakit geçirenler için yansıma önleyici (antirefle) filtreler önem kazanır.
Mercek gözün içine yerleştirildiği için doğru merceği seçmek ve hastanın beklentilerini karşılamak, ameliyatın kendisinden bile önce gelir. Hangi merceğin kullanılacağına, gözün yapısı ve kişinin yaşam tarzı birlikte değerlendirilerek karar verilir.
